Η απλή αναλογική είναι μια υποκατηγορία, της κατηγορίας του αναλογικού εκλογικού συστήματος. Το εκλογικό σύστημα ορίζεται ως ο τρόπος κατανομής των βουλευτικών εδρών και εκλογής των υποψηφίων στις εκλογές. Με βάση τις διατάξεις του εκλογικού νόμου για την εκπροσώπηση των πολιτικών συνδυασμών, το εκλογικό σύστημα διακρίνεται σε τρεις βασικές κατηγορίες: πλειοψηφικό, αναλογικό, και σύνθετο ή μικτό.
Το έως τώρα ισχύον εκλογικό σύστημα της χώρας μας ήταν η ενισχυμένη αναλογική, η οποία κυρίως είναι συνδυασμός πλειοψηφικού και αναλογικού εκλογικού συστήματος. Ωστόσο η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ θέλησε να τροποποιήσει το εκλογικό σύστημα και να το μετατρέψει σε απλή αναλογική.
Στην χώρα μας την απλή αναλογική κατήργησε το 1951-1952 ο τότε πρωθυπουργός Πλαστήρας και στις επόμενες εκλογές εξελέγη η κυβέρνηση τους Παπάγου. Ωστόσο ο νόμος του ΠΑΣΟΚ του 1989, ο οποίος ήταν πολύ κοντά στην απλή αναλογική ήταν ένα εκλογικό σύστημα που δυσκόλευε την αυτοδυναμία. Το ΠΑΣΟΚ κατηγορήθηκε τότε ότι λειτούργησε ευκαιριακά, βλέποντας πως θα χάσει. Τα αρνητικά αποτελέσματα αυτής της επιλογής έγιναν πολύ γρήγορα εμφανή, αφού χρειάστηκαν τρεις εκλογικές αναμετρήσεις (Ιούνιος ’89, Νοέμβριος ’89 και Απρίλιος ’90) για να προκύψει μια εύθραυστη Κυβέρνηση με 151 Βουλευτές, εκ των οποίων ο ένας δανικός από τη ΔΗΑΝΑ.
Πιο πρόσφατο παράδειγμα για το χάος που επιφέρει η απλή αναλογική είναι οι αυτοδιοικητικές εκλογές, στις 26 Μαΐου 2019. Διοικητικά λοιπόν η απλή αναλογική αντί να διευκολύνει τα πράγματα, τα περιπλέκει περισσότερο. Ίσως η χειρότερη περίπτωση να αφορά τον Δήμο Θεσσαλονίκης. Αυτός που ήρθε πρώτος στον πρώτο γύρο, αλλά ήρθε δεύτερος τη δεύτερη Κυριακή διαθέτει 11 συμβούλους. Αντίθετα αυτός που ήρθε δεύτερος την πρώτη Κυριακή, αλλά πρώτευσε την δεύτερη Κυριακή των εκλογών, έχει μόλις 7 δημοτικούς συμβούλους. Ο τελευταίος λοιπόν, είναι ο νέος Δήμαρχος Θεσσαλονίκης, χωρίς όμως να διαθέτει την απαραίτητη πλειοψηφία δημοτικών Συμβούλων, ώστε να μπορέσει να διοικήσει τον δήμο ομαλά.
Τι σημαίνει αυτό και γιατί περιπλέκει τα πράγματα; Η απάντηση είναι εύκολη και προφανής. Χωρίς ασφαλιστικές δικλείδες κανείς δεν εγγυάται πως θα υπάρξουν αποτελεσματικές διαδικασίες, χωρίς χάσιμο χρόνου σε άσκοπες και χρονοβόρες διαβουλεύσεις. Έτσι καταδικάζονται οι Δήμαρχοι σε μια κατάσταση εσωστρέφειας και ομηρείας, αφού χωρίς την απαραίτητη πλειοψηφία σε δημοτικούς συμβούλους δεν μπορούν να εφαρμόσουν το πρόγραμμα τους, καθώς χρειάζονται την συγκατάθεση των υπολοίπων ατόμων των παρατάξεων.
Και εδώ θα διερωτηθεί κάποιος γιατί αυτό να είναι κακό; Αυτό, λοιπόν, χωλαίνει στο γεγονός ότι δεν εγγυάται κανένας ότι οι υπόλοιποι μέσα σε ένα δημοτικό συμβούλιο ή σε μια περιφέρεια ή ακόμα και μέσα στην Βουλή θα είναι πρόθυμοι για μια ομαλή συνεργασία, χωρίς μικροκομματικές ιδεοληψίες και ιδιοτελή οφέλη. Με απλά λόγια για να λειτουργήσει η απλή αναλογική θα πρέπει μεταξύ όλων των κομμάτων, των βουλευτών, των δημοτικών παρατάξεων και των δημοτικών συμβούλων να υπάρξει πλήρης ανιδιοτέλεια και πρόταξη μόνο του κοινού συμφέροντος και του κοινού καλού του τόπου. Αυτό εκ των πραγμάτων είναι λίγο έως πολύ ουτοπικό και γι’ αυτόν τον λόγο η απλή αναλογική οδηγεί σε ένα καθεστώς ακυβερνησίας.
Η νέα κυβέρνηση και ο ίδιος ο Πρωθυπουργός κ. Μητσοτάκης έχουν δηλώσει ήδη πριν τις εκλογές πως σκοπεύουν να καταργήσουν την απλή αναλογική που είχε ψηφίσει η κυβέρνηση τους ΣΥΡΙΖΑ. Η απλή αναλογική σε αυτοδιοικητικό επίπεδο εφαρμόστηκε ήδη, ενώ σε εθνικό επίπεδο θα εφαρμοζόταν στις επόμενες εκλογές. «Είναι ξεκάθαρη η δέσμευσή μας για κατάργηση της απλής αναλογικής, η οποία οδηγεί σε ακυβερνησία» τόνισε ο υπουργός Εσωτερικών, Τάκης Θεοδωρικάκος και πρόσθεσε «ο πρωθυπουργός έχει ήδη ανακοινώσει ότι ο εκλογικός νόμος θα αλλάξει το πρώτο διάστημα της κυβερνητικής μας θητείας. Ο εκλογικός νόμος θα διασφαλίζει την αντιπροσωπευτικότητα και την κυβερνησιμότητα. Βασικό του χαρακτηριστικό είναι επίσης ότι θα δίνει στους Έλληνες του εξωτερικού το δικαίωμα να ψηφίζουν στη χώρα όπου κατοικούν».
Γράφει η Δήμητρα Ευθυμιάδου, γεννημένη το 1998, ούσα προπτυχιακή φοιτήτρια του τμήματος Πολιτικών Επιστημών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Politics Today 