Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της σύγχρονης εποχής, σε παγκόσμιο επίπεδο, είναι η κλιματική αλλαγή, αλλά και οι τεράστιες οικολογικές καταστροφές, που λαμβάνουν χώρα σε διάφορα μέρη του πλανήτη μας.
Τα ακραία καιρικά φαινόμενα (καύσωνες, ξηρασίες, πυρκαγιές, θύελλες) άνοδος της θερμοκρασίας, η άνοδος της στάθμης της θάλασσας, το λιώσιμο των πάγων, οι καταστροφικές συνέπειες για την παγκόσμια γεωργική παραγωγή και η απώλεια της βιοποικιλότητας, είναι σε ευρύ πλαίσιο τα βασικότερα και πιο αισθητά “προβλήματα” του πλανήτη μας.
Γιατί συμβαίνουν όλα αυτά; Ποιος ευθύνεται; Αυτά είναι κάποια ερωτήματα, των οποίων οι απαντήσεις είναι προφανείς και πρέπει να τις αναζητήσει κανείς στις σχέσεις του ανθρώπου με τη φύση και του ανθρώπου με τον άνθρωπο. Όσο ο άνθρωπος αναζητεί συνεχώς την ανάπτυξη και την ευημερία, χωρίς να λαμβάνει υπόψη του την φύση, τα περιβαλλοντικά προβλήματα θα πολλαπλασιάζονται. Μόνο όταν η ανάπτυξη και η πρόοδος ταυτιστούν με την διασφάλιση των φυσικών θεμελίων της ζωής, θα προκύψει ένα πιο ευοίωνο μέλλον τόσο για την ανθρωπότητα, τόσο και για τον πλανήτη.
Πολλές ανθρώπινες, βιομηχανικές και γεωργικές δραστηριότητες επηρεάζουν ολοένα και περισσότερο το κλίμα και τη θερμοκρασία της γης. Τα άμεσα αρνητικά αποτελέσματα των ανθρώπινων ενεργειών είναι τα παρακάτω:
- Το φαινόμενο του θερμοκηπίου
- Η τρύπα του όζοντος
- Η μόλυνση της ατμόσφαιρας
- Η μόλυνση του νερού και εδάφους
- Όξινη βροχή
- Η ραδιενεργός ρύπανση
Όλα τα παραπάνω αποτελούν τις αιτίες των κλιματικών μεταβολών που γίνονται αισθητές στην καθημερινότητα μας. Οι επιπτώσεις αυτών αναμένεται να ενταθούν τις επόμενες δεκαετίες. Έτσι όλες οι παραπάνω μεταβολές στο κλίμα και την φύση γενικότερα, εξ αιτίας του ανθρώπινου παράγοντα, φέρνουν στο προσκήνιο και τις ανάλογες επιπτώσεις. Όπως προαναφέρθηκε, οι βασικότερες επιπτώσεις των κλιματικών μεταβολών είναι οι παρακάτω:
- Η άνοδος της θερμοκρασίας
- Το λιώσιμο των πάγων
- Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας, η οποία οφείλεται περισσότερο στην θερμική διαστολή του νερού και, δευτερευόντως, στην τήξη αλπικών παγετώνων.
- Τα ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως όπως η ξηρασία, οι καταιγίδες, οι πλημμύρες, ο καύσωνας, τα οποία αναμένεται ότι θα είναι συχνότερα αλλά και εντονότερα στο πέρασμα των δεκαετιών.
- Η απώλεια της βιοποικιλότητας, δηλαδή δάση εξαφανίζονται και παρθένες εκτάσεις γεμίζουν κτίρια. Τα ζώα που διέμεναν στα δάση αυτά είναι εξαφανίζονται.
- Τα προβλήματα στην ανθρώπινη υγεία, παραδείγματος χάρη ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη μπορεί να προκαλέσει την αύξηση μικροβίων και βακτηριδίων που δυνατόν να οδηγήσουν σε αύξηση των λοιμώξεων.
Επιπλέον η μείωση του στρώματος του όζοντος είναι δυνατόν να προκαλέσει σοβαρές συνέπειες στην ανθρώπινη υγεία, όπως εξασθένηση του ανοσοποιητικού συστήματος, καρκίνο του δέρματος και καταρράκτη ματιών.
Σε Η.Π.Α. , Κίνα, Ιαπωνία και άλλες περιοχές με ανάλογο κλίμα, τα ακραία φαινόμενα, όπως τυφώνες, θύελλες και πλημμύρες, ήταν πάντοτε συχνότερα σε σχέση με άλλες περιοχές του πλανήτη. Ωστόσο τα τελευταία χρόνια η κλιματική αλλαγή γίνεται αισθητή στα περισσότερα μέρη του πλανήτη. Πρωτοφανής είναι όμως η τεράστια οικολογική καταστροφή, της πυρκαγιάς που κατακαίει για πάνω από 2 μήνες, δασικές εκτάσεις σε Γροιλανδία, Σιβηρία και Αλάσκα.
Οι μεγαλύτερες πυρκαγιές που πιστεύεται ότι έχουν προκληθεί από κεραυνούς εντοπίζονται σε τρεις περιοχές της ρωσικής επικράτειας, σε Irkutsk, Krasnoyarsk και Buryatia, ενώ ο καπνός που μεταφέρεται από τους ανέμους, έχει μειώσει σημαντικά την ποιότητα του αέρα στο Novosibirsk, την μεγαλύτερη πόλη της Σιβηρίας. Ακόμη, οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες σε συνδυασμό με την ξηρασία έχουν αυξήσει το μέγεθος και τη διάρκειά τους. Συνολικά, πάνω από 100 πύρινα μέτωπα έχουν ξεσπάσει από τον Ιούνιο στην Αρκτική. Η οικολογική καταστροφή είναι τόσο μεγάλη που σύμφωνα με τον ΟΗΕ, το διάστημα αυτό εκλύθηκε στην ατμόσφαιρα περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα από ό,τι την τελευταία οκταετία.
Επιπλέον, όσον αφορά στην δασική καταστροφή του Αμαζονίου, λόγω πυρκαγιών, σημειώνεται ότι φέτος έχουν καταγραφεί 73.000 φωτιές, 70% περισσότερες από την ίδια θερινή περίοδο του 2018. Η ανυπολόγιστη αυτή καταστροφή του Αμαζονίου είναι πλέον «πρώτη» στην παγκόσμια ατζέντα, αφού ο Αμαζόνιος, ή αλλιώς ο «πνεύμονας της Γης», παράγει το 20% του οξυγόνου παγκοσμίως.
Οι επιστήμονες εκπέμπουν SOS καθώς η υπερθέρμανση του πλανήτη ευθύνεται κατά μεγάλο μέρος για τις πρωτοφανείς πυρκαγιές στην Αρκτική. Η σχέση όμως φαίνεται ότι είναι αμφίδρομη, αφού οι επιπτώσεις από τις φωτιές στο περιβάλλον είναι δραματικές.
Συνέπειες της κλιματικής αλλαγής για την Ευρώπη
Οι χώρες της νότιας και κεντρικής Ευρώπης πλήττονται όλο και πιο συχνά από κύματα καύσωνα, δασικές πυρκαγιές και ξηρασίες. Επιπλέον η λειψυδρία στις περιοχές της Μεσογείου αυξάνεται συνεχώς με αποτέλεσμα να μεγαλώνουν οι κίνδυνοι ξηρασίας και ανεξέλεγκτων πυρκαγιών. Ακλόνητη δεν μένει η Βόρεια Ευρώπη, η οποία δέχεται μεγαλύτερες ποσότητες βροχοπτώσεων και οι πλημμύρες θα γίνουν σύνηθες φαινόμενο τον χειμώνα. Τέλος, οι αστικές περιοχές, όπου ζουν σήμερα 4 στους 5 Ευρωπαίους, εκτίθενται σε καύσωνες, πλημμύρες ή στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας, αλλά συχνά δεν είναι κατάλληλα προετοιμασμένες για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.
Συνέπειες για τις αναπτυσσόμενες χώρες
Πολλές φτωχές αναπτυσσόμενες χώρες βρίσκονται ανάμεσα στις χώρες που πλήττονται περισσότερο. Οι άνθρωποι που ζουν εκεί συχνά εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το φυσικό τους περιβάλλον και διαθέτουν τους λιγότερους πόρους για να αντιμετωπίσουν την κλιματική αλλαγή.
Γράφει η Δήμητρα Ευθυμιάδου, γεννημένη το 1998, ούσα προπτυχιακή φοιτήτρια του τμήματος Πολιτικών Επιστημών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Politics Today 