Το τελευταίο χρονικό διάστημα εντείνεται συνεχώς το σενάριο της διεξαγωγής πρόωρων εκλογών, το οποίο πηγάζει κυρίως από το εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ. Η Αξιωματική Αντιπολίτευση είναι πεπεισμένη, ότι στα τέλη του καλοκαιριού ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα προκηρύξει εκλογές. Παρά το γεγονός ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δηλώνει “ετοιμοπόλεμος” εάν το παραπάνω σενάριο επιβεβαιωθεί, είναι φανερό ότι στο εσωτερικό του υπάρχει μεγάλη αναστάτωση. Από πρόσφατες δηλώσεις του ίδιου του αρχηγού της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης γίνεται αντιληπτό, ότι ο ΣΥΡΙΖΑ σε περίπτωση εκλογικής αναμέτρησης, επειδή αντιλαμβάνεται την πιθανή επερχόμενη ήττα βάσει των δημοσκοπήσεων, επιθυμεί να έχει ανοικτό το ενδεχόμενο σχηματισμού κυβέρνησης συνεργασίας. Φυσικά, την κυβέρνηση συνεργασίας ευνοεί το εκλογικό σύστημα της απλής αναλογικής, με το οποίο θα διεξαχθούν οι επόμενες εκλογές, όποτε αυτές γίνουν.
Όσον αφορά στο εκλογικό σύστημα, όπως προαναφέρθηκε, αυτό που θα ισχύσει στην επόμενη εκλογική αναμέτρηση θα είναι αυτό της απλής αναλογικής και όχι της ενισχυμένης αναλογικής, όπως ίσχυε έως τώρα. Αυτό θα συμβεί, διότι η προηγούμενη κυβέρνηση είχε ψηφίσει την αλλαγή του εκλογικού νόμου, ο οποίος τίθεται σε ισχύ από την μεθεπόμενη εκλογική αναμέτρηση, που ακολουθεί της ψήφισής του. Πιο συγκεκριμένα, ο ΣΥΡΙΖΑ θεσπίζοντας το εκλογικό σύστημα της «απλής αναλογικής» είχε προφανή στόχο τη σύμπραξη πολλών κόμματων για τον σχηματισμό κυβέρνησης, κάτι που φυσικά δεν ευνοεί την πολιτική σταθερότητα της χώρας και ενισχύει κάθε ενδεχόμενο διάλυσης της οποιασδήποτε κυβέρνησης συνασπισμού, αν και εφόσον καταφέρει να σχηματιστεί μέσα σε ένα τόσο ρευστό πολιτικό σκηνικό. Η κυβέρνηση αυτοδυναμίας στην περίπτωση αυτή δεν έχει “ελπίδες ζωής”, αφού για παράδειγμα αν το πρώτο κόμμα πάρει γύρω στο 40% δεν θα κατορθώσει να εκλέξει περισσότερους από 130 βουλευτές (με απαιτούμενο αριθμό για τον σχηματισμό κυβέρνησης τουλάχιστον 151).
Σύμφωνα, λοιπόν, με τα παραπάνω δεδομένα είναι σχεδόν ανέφικτο να σχηματιστεί αυτοδύναμη κυβέρνηση. Σε αυτό ακριβώς ποντάρει ο Αλέξης Τσίπρας και απευθύνει κάλεσμα συνεργασίας προς το Κίνημα Αλλαγής. Εδώ και μερικούς μήνες φημολογούνται διάφορα για την επίθεση φιλίας του κ. Τσίπρα στην κ. Γεννηματά και το άνοιγμα του ΣΥΡΙΖΑ σε ένα πιο σοσιαλδημοκρατικό εκλογικό ακροατήριο. Ενώ λοιπόν το σενάριο συνεργασίας αυτό δεν εμφανίστηκε σαν κεραυνός εν αιθρία, έχει προκαλέσει ποικίλες αντιδράσεις τόσο στο εσωτερικό του Κινήματος Αλλαγής, όσο και μεταξύ των ψηφοφόρων του κόμματος. Παρόμοια σύγχυση επικρατεί και στο εσωτερικού του ΣΥΡΙΖΑ, καθώς υπάρχουν προστριβές ανάμεσα στην πιο αριστερή πτέρυγα του κόμματος και στην σοσιαλδημοκρατική-προερχόμενη από το ΠΑΣΟΚ πτέρυγα. Έτσι, την ίδια στιγμή που αυτά τα δύο κόμματα της αντιπολίτευσης προσπαθούν να εντοπίσουν μια χρυσή τομή συνεννόησης και πιθανής μελλοντικής εκλογικής συνεργασίας, που κανείς φυσικά δεν εγγυάται ποια θα είναι η κατάληξη, η πιο πιθανή έκβαση των πρόωρων εκλογών είναι εντελώς διαφορετική.
Η πιθανότερη έκβαση, σε περίπτωση πρόωρων εκλογών και καθώς οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ένα ξεκάθαρο προβάδισμα της Νέας Δημοκρατίας έναντι του ΣΥΡΙΖΑ (42,5% το ποσοστό για το κυβερνητικό κόμμα στην πρόθεση ψήφου, στο 21,4% η αξιωματική αντιπολίτευση σύμφωνα με δημοσκόπηση της εταιρείας Metron Analysis), είναι η ΝΔ να λάβει το μεγαλύτερο ποσοστό των ψήφων του Ελληνικού λαού. Ωστόσο, επειδή με την απλή αναλογική είναι σχεδόν ανέφικτο να επιτευχθεί η αυτοδυναμία, που χρειάζεται ένα κόμμα για να σχηματίσει κυβέρνηση, αμέσως επόμενο είναι ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν θα σχηματίσει κυβέρνηση συνεργασίας και θα προκηρύξει εκ νέου εκλογές, οι οποίες τότε θα διεξαχθούν με τον νέο εκλογικό νόμο (και όχι με απλή αναλογική) που κατέθεσε η ΝΔ και ψηφίστηκε από την Βουλή, στις 22 Ιανουαρίου του 2020.
Ο εκλογικός νόμος που ψηφίστηκε στις αρχές του 2020 και κατατέθηκε από την Νέα Δημοκρατία, της οποίας αποτελούσε και προτεραιότητα η αλλαγή του, έχει τα εξής βασικά χαρακτηριστικά. Βασική αρχή του είναι το κλιμακωτό μπόνους εδρών. Το μπόνους αυτό θα το δικαιούται το πρώτο κόμμα, εφόσον έχει υπερβεί το όριο του 25%. Έτσι, σε περίπτωση που το πρώτο κόμμα, έχει λάβει ποσοστό μεγαλύτερο ή ίσο του 25% των έγκυρων ψηφοδελτίων, τότε λαμβάνει μπόνους 20 έδρες, ενώ οι υπόλοιπες 280 έδρες κατανέμονται αναλογικά μεταξύ των δικαιούμενων εδρών των κομμάτων. Από το 25% και μετά, για κάθε 0,5% το πρώτο κόμμα θα παίρνει επιπλέον μπόνους έναν βουλευτή, ενώ το μάξιμουμ των 50 εδρών θα το λαμβάνει, εάν το ποσοστό του είναι στο 40%.
Γίνεται φανερό ότι ο παραπάνω νέος εκλογικός νόμος, είναι μια μορφή που βρίσκεται ανάμεσα στην απλή και την ενισχυμένη αναλογική και θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως μια «αναλογικότερη» μορφή ενισχυμένης αναλογικής. Μια ερμηνεία για το πως θα αποτυπωθεί πρακτικά ο συγκεκριμένος εκλογικός νόμος σε εκλογικά αποτελέσματα είναι η παρακάτω. Η ύπαρξη αυτοδυναμίας δεν καθίσταται ανέφικτη, ωστόσο για να επιτευχθεί απαιτεί ένα σημαντικό ποσοστό. Για παράδειγμα , για να μην μπει το πρώτο κόμμα σε διαδικασίες εύρεσης κυβερνητικού εταίρου, θα πρέπει να λάβει ποσοστό μίνιμουμ 38%. Με το ποσοστό αυτό σχηματίζει μεν αυτοδύναμη κυβέρνηση αλλά με μια ισχνή πλειοψηφία 151 βουλευτών. Αν το πρώτο κόμμα λάμβανε το ποσοστό της ΝΔ των τελευταίων εθνικών εκλογών (39,8%) θα εξέλεγε περί τους 157 βουλευτές, ενώ αν ξεπερνούσε το 40%, (π.χ. 41%) θα εξέλεγε 161 βουλευτές. Δεδομένης λοιπόν της υπεροχής της ΝΔ, η οποία προκύπτει από τις δημοσκοπήσεις που της δίνουν δυνητικό ποσοστό άνω του 40%, η ΝΔ φαίνεται ότι θα είναι κερδισμένη σε περίπτωση πρόωρων εθνικών εκλογών.
Παρόλα αυτά, η κυβέρνηση και ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ενώ γνωρίζουν πως η δημοτικότητα τους ανεβαίνει μετά τους επιτυχημένους χειρισμούς τόσο των γεγονότων στον Έβρο, όσο και της διαχείρισης της εξάπλωσης της πανδημίας του κορωνοϊού, δηλώνουν πως η διεξαγωγή εκλογών δεν αποτελεί προτεραιότητά τους. Την συγκεκριμένη χρονική περίοδο, επιθυμία της κυβέρνησης αποτελεί το να δοθεί όλο το βάρος της προσοχής, στην αντιμετώπιση των συνεπειών του καθολικού lockdown, που εφαρμόστηκε λόγω της πανδημίας και όχι το να εκμεταλλευθεί καιροσκοπικά την οποιαδήποτε υπεροχή της, σε βάρος των πολιτών. Πιο συγκεκριμένα, ο Πρωθυπουργός φαίνεται να απορρίπτει κατηγορηματικά το σενάριο πρόωρων εκλογών πριν ομαλοποιηθεί και πριν επανέλθει η ζωή όλων στην κανονικότητα. Πηγές του Μεγάρου Μαξίμου ανέφεραν επίσης, πως υπάρχει ένα σαφές σχέδιο επαναφοράς στην κανονικότητα, το οποίο εξελίσσεται σε φάσεις και δεν θα διακοπεί για διεξαγωγή εκλογών, τονίζοντας για άλλη μια φορά πως τα σενάρια πρόωρων εκλογών αποτελούν “φοβίες” του ΣΥΡΙΖΑ.
Εν κατακλείδι, μπορούμε να αντιληφθούμε γιατί η πιθανότητα πρόωρων εκλογών είναι ένα μεγάλο “άγχος” για τον ΣΥΡΙΖΑ, καθώς όλα δείχνουν ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα είναι ο μεγάλος κερδισμένος από την ψήφο του Ελληνικού λαού. Ωστόσο, ο ίδιος ο Πρωθυπουργός κατέστησε σαφές ότι σύμφωνα με τα τωρινά δεδομένα, το ενδεχόμενο των εκλογών στο άμεσο μέλλον απορρίπτεται και πλέον αυτό μένει να αποδειχτεί!
Γράφει η Δήμητρα Ευθυμιάδου, γεννημένη το 1998, προπτυχιακή φοιτήτρια του τμήματος Πολιτικών Επιστημών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Politics Today 